Legalizacja pobytu w trakcie epidemii SARS-CoV-2

Zgodnie z aktualnie obowiązującym tekstem Ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych jeżeli termin do złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2020 r. poz. 35) wypada w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ogłoszonego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, termin ten ulega przedłużeniu do upływu 30 dnia następującego po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.

 

Ponadto wyżej powołane uregulowanie znajduje również zastosowanie do terminów, o których mowa w art. 85 ust. 1, art. 139l ust. 1, art. 139t ust. 1, art. 202 ust. 1 stosowanych do zezwoleń na pobyt stały oraz zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej i art. 300 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

 

Jak wynika z powyższych regulacji nie ulega przedłużeniu legalny pobyt osób przebywających w Polsce w ruchu bezwizowym na podstawie innych wiz niż Polskie wizy krajowe, jak również co do zasady osób przebywających na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce.  

 

Osoby przebywające w ruchu bezwizowym w celu legalnego pozostania na terytorium Polski muszą jak dotychczas złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu w Polsce. Przestrzegamy jednocześnie w tym miejscu przed składaniem wniosków za pośrednictwem poczty polskiej pod koniec okresu legalnego pobytu w Polsce.

 

Przypominam, iż udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy jest postępowaniem wszczynanym wyłącznie na wniosek Cudzoziemca. Zgodnie z art. 61§3 Kodeksu postępowania administracyjnego datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

 

Powyższe oznacza, iż nie wystarczy samo nadanie w ostatni dzień legalnego pobytu w Polsce wniosku za pośrednictwem poczty polskiej (operatora publicznego) lecz jego faktyczne doręczenie temu organowi.

 

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 24 maja 2017 roku sygnatura akt II SA/Po 172/17 „To data wpłynięcia żądania do organu (do jego siedziby lub do jego systemu teleinformatycznego) jest datą, w której wszczynane jest postępowanie administracyjne. Dla ustalenia daty wszczęcia postępowania nie ma znaczenia data nadania podania w polskim placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (art. 57 § 5 pkt 2).”

 

Wart w tymi miejscu zauważyć, iż datą wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesionego drogą elektroniczną jest dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej. Przepis powyższy wprowadzony został przez art. 36 pkt 4 InformPodPublU i wszedł w życie z 2.11.2005 r. Było to związane z wprowadzeniem do KPA możliwości dokonywania doręczeń za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ŚwiadUsłElekt. 

 

Rekomendujemy więc aby wnioski były wysyłane na adres email wojewody właściwego z względu na miejsce zamieszkania lub poprzez profil zaufany a dodatkowo wysyłane pocztą jako uzupełnienie braków formalnych w ten sposób złożonego wniosku.

 

Zapraszamy jednocześnie do skorzystania z naszych usług w zakresie legalizacji pobytu, gwarantujemy właściwe przeprowadzenie procedur w tym trudnym dla wszystkich okresie.

Jako biuro zajmujące się od ponad 16 lat pomocą prawną Cudzoziemcom z dużym niepokojem obserwujemy nieprawdziwe informacje pojawiające się na stronach urzędów wojewódzkich oraz innych organów odpowiedzialnych za obsługę m.in. wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Postaramy się obalić w niniejszym artykule kilka „fakenewsów”.

 

„Wysłanie wniosku do urzędu wojewódzkiego za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. (która jest operatorem wyznaczonym w rozumieniu ustawy – Prawo pocztowe) przed upływem okresu legalnego pobytu, gwarantuje zachowanie terminu złożenia wniosku. Legalność pobytu cudzoziemca w trakcie postępowania wynika z faktu złożenia stosownego wniosku w ustawowym terminie, a nie z faktu posiadania przez cudzoziemca stempla w paszporcie potwierdzającego złożenie wniosku. Do osobistego stawiennictwa, w przypadkach gdy wymagają tego przepisy prawa, wojewodowie wezwą po przywróceniu bezpośredniej obsługi klientów.” Z taką informacją spotkałem się na stronie Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców, jak również rozpowszechniana jest ona m.in. przez Wojewodę Mazowieckiego. Zatem czy jest ona prawdziwa zakładając, iż organy działają zgodnie z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym ?

 

Otóż powyższa informacje jest nieprawdziwa i w żadnym wypadku nie należy się do niej stosować. Zgodnie z art. 66§3 Kodeksu postępowania administracyjnego „datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.”

 

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 24 maja 2017 roku sygnatura akt II SA/Po 172/17 „To data wpłynięcia żądania do organu (do jego siedziby lub do jego systemu teleinformatycznego) jest datą, w której wszczynane jest postępowanie administracyjne. Dla ustalenia daty wszczęcia postępowania nie ma znaczenia data nadania podania w polskim placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (art. 57 § 5 pkt 2).”

 

Podobne stanowisko zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 7 kwietnia 2017 roku sygnatura akt III SA/Kr 1830/16  „Zgodnie z art. 61 § 3 KPA datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jeżeli więc strona nadała w urzędzie pocztowym wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, to data nadania tej przesyłki nie ma znaczenia w postępowaniu o przyznanie tego dodatku. Postępowanie zostaje bowiem wszczęte z chwilą, kiedy przesyłka zostanie doręczona właściwemu organowi.”

 

Nie ma więc znaczenia data nadania wniosku lecz data jego faktycznego doręczenia. Wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy co do zasady powinien być złożony w trakcie legalnego pobytu tj. musi fizycznie wpłynąć do urzędu.  

 

„Składając wniosek zarówno o przedłużenie wizy, jaki i o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na okoliczności wymagające krótkotrwałego pobytu ważne jest, aby dokonać tego w czasie legalnego pobytu w Polsce. Wówczas pobyt w czasie postępowania administracyjnego będzie uznany za legalny. Wnioski należy wysłać do urzędu wojewódzkiego za pośrednictwem Poczty Polskiej listem poleconym lub za pośrednictwem innego operatora pocztowego.” To kolejna wskazówka zawarta na stronach urzędów – czy faktycznie jednak ma to sens ?

Czym właściwie jest wniosek o pobyt czasowy ze względu na okoliczności wymagające krótkotrwałego pobytu. Zgodnie z art. 181 Ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na okoliczności wymagające krótkotrwałego pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej można udzielić cudzoziemcowi, który przebywa na tym terytorium, jeżeli m.in. obecności cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wymaga jego wyjątkowa sytuacja osobista.

 

Osobiści uważam, iż mało prawdopodobne wydaje się udzielenie przedmiotowego zezwolenia Cudzoziemcom, którzy takie wniosek złożą albowiem najprawdopodobniej decyzja w sprawie zostanie wydana już w dniu gdy stan epidemii ustanie i tym samym nie będą istniały żadne przesłanki do udzielenia wnioskowanego zezwolenia. 

 

Ponadto, co zostało pominięte w cytowanej informacji Urzędu Do Spraw Cudzoziemców, osoba która uzyska zezwolenie na pobyt z względu na okoliczności wymagające krótkotrwałego pobytu przed jego zakończeniem będzie musiała opuścić terytorium Polsko bowiem Cudzoziemcowi odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdy w dniu złożenia wniosku o udzielenie tego zezwolenia przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, udzielonego w przypadkach, o których mowa w art. 181 ust. 1 Ustawy o cudzoziemcach czyli posiada zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na okoliczności wymagające krótkotrwałego pobytu.

 

Jeżeli potrzebują Państwo pomocy w legalizacji pobytu, uzyskania zezwolenia na pracę zapraszamy do naszego biura. Gwarantujemy, iż w dniu zgłoszenia się do nas Państwa wniosek zostanie dostarczony do właściwego urzędu. Obsługujemy sprawy z całej Polski.

Warunki uzyskania zezwolenia na pobyt stały są uregulowane aktem prawnym regulującym zagadnienia dotyczące pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tj. ustawą z dnia 12 grudnia 2013 roku O cudzoziemcach. Zgodnie z jej art. 3 pkt 2 cudzoziemcem jest każdy, kto nie posiada obywatelstwa polskiego. Cudzoziemiec ma prawo złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt stały.

 

Według przepisów ustawy, zezwolenia na pobyt stały (rozdział VI, art. 195) udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli:

1. jest dzieckiem cudzoziemca, któremu udzielono zezwolenia na pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego UE pozostającym pod jego władzą rodzicielską;

a) urodzonym po udzieleniu temu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE lub

b) urodzonym w okresie ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielony temu cudzoziemcowi, lub

2. jest dzieckiem obywatela polskiego pozostającym pod jego władzą rodzicielską, lub 

3. jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe lub

4. pozostaje w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem polskim przez co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy,

7. bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nie krótszy niż 10 lat na podstawie zgody na pobyt tolerowany udzielonej na podstawie art. 351 pkt 1 lub 3 lub

8. udzielono mu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej azylu, lub

9. posiada ważną Kartę Polaka i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe

Wraz z 1 stycznia 2019 r. szereg zmian został wprowadzony do Ustawy o cudzoziemcach. Odnośnie pobytu stałego art. 195 ust. 2 a, został dodany. Reguluje on warunki udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Artykuł precyzuje sposób ustalenia czy cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 posiada wymagany dochód. Dochód jest sprecyzowany wcześniej w tym artykule w ust. 1 pkt 6 lit. c, tj. źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu. 

 

Do ustalenia dochodu stosuje się przepisy art. 114 ust. 2 odnoszące się do zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wysokość miesięcznego dochodu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b (tj. źródło stabilnego i regularnego dochodu) powinna być wyższa niż wysokość dochodu uprawniającego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w odniesieniu do cudzoziemca oraz każdego członka rodziny pozostającego na jego utrzymaniu.

 

Powyższe oznacza, iż dochód takiego cudzoziemca musi być wyższy niż kryterium dochodowe z art. 8 Ustawy o pomocy społecznej. Czyli, dla osoby samotnie gospodarującej, dochód musi być powyżej 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Osobie w rodzinie dochód na jedną osobę musi przekraczać sumę 528 zł na osobę, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". 

Rząd proponuje w przyszłości zmiany w kierunku szybszej integracji imigrantów. Jednym z projektów jest możliwość przejścia po dwóch i pół roku zatrudnienia na podstawie zezwolenia na pobyt i pracę imigrant będzie mógł wystąpić o udzielenie zgody na pobyt stały. Już po roku pracy na zezwoleniu Cudzoziemiec będzie mógł sprowadzić najbliższą rodzinę, której członkowie także otrzymają możliwość pracy w Polsce. 

 

Powyższe preferencyjne warunki mają być skierowane do obywateli: Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy. Osoby te będą musiały pracować w zawodach wymienionych na liście opracowywanej obecnie przez resort rodziny, pracy i polityki społecznej. Będą to zawody, które są uznawana za kluczowe dla Polski. W projekcie jest napisane „Zmiany mają na celu wprowadzenie ułatwień dla osiedlania się w Polsce obywateli państw bliskich kulturowo, którzy posiadają kwalifikacje w zawodach pożądanych dla polskiej gospodarki”. Bardzo istotną kwestią w nowelizacji będzie możliwość sprowadzenia rodziny cudzoziemca już w półtora roku po przyjeździe. Należy liczyć rok pracy na zezwoleniu i kilku miesięcy na formalności. Po zmianach było by możliwe otrzymanie pobytu stałego przed upływem trzech lat. 

W styczniu 2020 r. mają wejść w życie znowelizowane przepisy ustawy o transporcie drogowym. Którą w społeczeństwie nazywają “ustawą uberową”, gdyż będzie ona regulować zjawisko, które wcześniej nie było znane prawu.

 

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, które stworzą jednakowe warunki pomiędzy taksówkami a podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą związaną z pośrednictwem przy przewozie osób samochodami osobowymi. Rząd zapowiada, że nowe regulację będą sprzyjać uczciwej konkurencji. 

 

Ponadto, takie zmiany będa pozwalały na zapewnienie większego bezpieczeństwa pasażerom, gdyż znowelizowana ustawa precyzuje konkretne wymogi, które będą pozwalać na kontrolę prawidłowości wykonywania działalności gospodarczej oraz podmiotów z nimi współpracujących.

 

W nowelizacji ustawy zostało zdefiniowano takie pojęcie jak “pośrednictwo przy przewozie osób”,  przewidziano możliwość stosowania aplikacji mobilnej, która zostanie wykorzystywana jako alternatywna urządzenia służącego do naliczenia opłaty wobec obecnie stosowanych taksometru oraz kasy fiskalnej. 

 

Pośrednicy przy przewozie osób będą mogli zlecać usługi przewozowe wyłącznie przedsiębiorcy posiadającemu licencję upoważniającą do zarobkowego przewozu osób. Ma to dotyczyć przewozu osób pojazdem samochodowym (przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą) lub przewozu taksówką.

 

Pośrednik będzie musiał sprawdzić, czy podmiot, który realizuje zlecenia na jego rzecz ma ważną licencję. Za niewywiązanie się z tego obowiązku na pośrednika będzie nakładana kara w wysokości 10 000 zł.

 

Przy składaniu wniosku o udzielenie licencji na wykonywanie transportu drogowego dotyczącego pośrednictwa przy przewozie osób – przedsiębiorca będzie musiał dołączyć informację o wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) albo przedstawić numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS).

 

[wazne]Pośrednik przy przewozie osób będzie musiał prowadzić elektroniczny rejestr, w którym przez 5 lat mają być przechowywane wszystkie informacje na temat zleceń przewozowych. Ma też prowadzić elektroniczną ewidencję, w której przez 5 lat będą przechowywane dane dotyczące przedsiębiorców, którym zlecono przewozy osób. Zmiany te umożliwią skuteczną kontrolę podmiotów świadczących usługi pośrednictwa dotyczącego przewozu osób, w tym również pod kątem wywiązywania się przez nie z obowiązku podatkowego.[/wazne]

 

Oprócz pozytywnych zmian, które powinna przynieść nowelizacja ustawy, są również negatywne, które odczują na sobie obywatele państw spoza UE, a jest ich niemało. Należy wskazać, że w danym czasie w Uberze oraz Bolce około 70 % kierowców – to cudzoziemcy, pochodzące z różnych państw spoza UE, np. Ukraina, Białoruś, Gruzja , Indie. Większość z cudzoziemców są podpięte pod firmy, które są pośrednikami przy przewozie osób, jednak nie podpisują żadnych umów o pracę lub innych umów cywilnoprawnych, co w istocie prawa jest nielegalnym zatrudnieniem. Ponadto, cudzoziemcy, które zajmują się przewozem osób bardzo często nie mają nawet pozwolenia na pracę, co oznacza, że w ogóle nie mogą wykonywać pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Taki stan rzeczy doprowadza do tego, że zatrudnione cudzoziemcy nie mają pozwolenia na pracę, nie mają podpisanej umowy oraz nie odprowadzają podatki do US oraz składki do ZUS.

 

[wazne]Po nowelizacji, firmy-pośrednicy przy przewozie osób zostaną zobowiązane do wyrobienia pozwolenia na pracę takiemu cudzoziemcowi oraz podpisania z nim umowy o pracę lub innej umowy cywilnoprawnej, co pozwoli na zalegalizowanie pracy cudzoziemców. Z jednej strony, po takich zmianach cudzoziemcy zostaną bardziej chronione przed nie wypłatą oraz ubezpieczone. Z drugiej strony, w świetle tego, że w czasie teraźniejszym wyrobienie pozwolenia na pracę jest bardzo skomplikowane i czasochłonne, spora ilość cudzoziemców nie będzie mogła tego zrobić.[/wazne]

 

Ponadto, zalegalizowanie pracy pracowników, a w przyszłości opłacenie składek, może obciążyć firmy pośredniczące przy przewozie osób tak mocno, że prowadzenie takiego biznesu może stać po prostu zbyteczne, jeżeli one nie podniosą cenę za swoje usługi. W zakres ich usług wchodzi przede wszystkim podpięcie kierowcy pod swoją firmę przez aplikację oraz wypłata wynagrodzenia. Po obciążeniu takich firm obowiązkiem faktycznego zatrudnienia pracowników, co skutkuje w przyszłości odprowadzeniem składek,  kierowcy powinni będą płacić więcej za ich usługi. Jeżeli tak się stanie, to kierowcy Ubera nie będą pracować za takie wynagrodzenie, które Uber lub Bolt proponuje teraz. W takim razie Uber oraz Bolt będą zmuszeni podwyższyć stawki za przejazd albo wyjść z rynku.  No i w końcu jest oczywistym, że podwyższonymi kosztami za przejazd zostanie obciążony końcowy konsument. W takim razie tak dużej różnicy w cenie już nie będzie. I konkurencja będzie polegała jedynie na tym, kto będzie oferować usługi o lepszej jakości.

 

Niestety dla Ubera nie jest to jeden problem, gdyż, dopóki, ustawowo nie jest uregulowany Uber Eats. Na dzień dzisiejszy ilość cudzoziemców, wykonujących pracę na rzecz Uber Eats jest jeszcze większa. Ponadto większość z nich nie wykonuje pracę legalnie, gdyż nie posiada pozwolenia na pracę. Każdy dzień postrzegamy dużo cudzoziemców, które dostarczają jedzenia wykorzystując aplikacji Uber Eats. Jednak, gdyby pracownik  Straży Granicznej lub policji poprosił o pozwolenie na pracę oraz umowę zawartą pomiędzy nim a firmą-pośrednikiem to w 90 % nie otrzymałby. W związku z tym, kiedy taka praca zostanie uregulowana ustawowo – to tylko kwestia czasu. 

Ustawa o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 roku, zgodnie z przedstawionym artykułem 11 wskazuje, że funkcjonariusze Straży granicznej mogą przeprowadzać wywiad środowiskowy lub ustalić miejsce pobytu małżonka lub innego członka rodziny cudzoziemca, a także osoby z którą cudzoziemca łączą więzi o charakterze rodzinnym. Są to czynności mające charakter faktyczny, a tym samym pełnią rolę czynności dowodowych. 

 

Zgodnie z artykułem 2 cytowanego powyżej artykułu, wywiad środowiskowy obejmuje zebranie informacji dotyczących danych cudzoziemca, miejsca jego pobytu, członków rodziny cudzoziemca jak również osób które wraz z nim zamieszkują we wspólnym gospodarstwie domowym, wykonywania pracy przez cudzoziemca lub prowadzenia działalności gospodarczej, podjęcia lub kontynuowania nauki ( ewentualnie szkolenia zawodowego), sytuacji materialnej oraz warunków bytowych, działań mogących mieć wpływ na ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego, ewentualnie stanowiących zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa, jak również innych okoliczności, które mogłyby mieć istotne wpływ na rozstrzygnięcie postepowania prowadzonego wobec cudzoziemca.

 

Aktem szczególnym jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 11 lutego 2015 r. określa sposób i tryb przeprowadzania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej wywiadu środowiskowego, zakres tego wywiadu oraz miejsce i czas jego przeprowadzania, a także formę sprawozdania sporządzanego z przeprowadzonego wywiadu. W sprawie wywiadu środowiskowego przeprowadzanego przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w postępowaniach prowadzonych wobec cudzoziemców. Wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania lub pobytu cudzoziemca wskazanym przez niego, w miejscu jego pracy lub nauki lub w miejscu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wywiad może być przeprowadzany we wskazanym przez cudzoziemca miejscu zamieszkania lub pobytu jego małżonka lub innego członka rodziny, a także osoby, z którą cudzoziemca łączą więzi o charakterze rodzinnym. Wywiad przeprowadza się w godzinach od 6:00 do 22:00.

 

Zgodnie z zasadami zawartymi w rozporządzeniu, funkcjonariusz przed przystąpieniem do wywiadu, podaje osobie udzielającej informacji swój stopień oraz imię i nazwisko, w sposób umożliwiający odnotowanie tych danych, a także podstawę prawną do przeprowadzenia wywiadu i cel jego przeprowadzenia.

 

Jeżeli dokonanie sprawdzenia lokalu nie jest możliwe z przyczyn niezależnych od cudzoziemca, funkcjonariusze Straży Granicznej informują o tym fakcie organ prowadzący postępowanie oraz przekazują mu informacje zgromadzone w toku czynności obejmujących przeprowadzanie wywiadu środowiskowego i ustalanie miejsca pobytu małżonka lub innego członka rodziny cudzoziemca, a także osoby, z którą cudzoziemca łączą więzi o charakterze rodzinnym.

 

Co istotne, wywiad środowiskowy może być dokonywany wyłącznie w toku postępowania, a zatem nie można ich dokonywać bez wszczęcia postępowania jak również po jego zakończeniu. Owe czynności są dokonywane na żądanie organu, ewentualnie jako własne czynności w związku z prowadzonym postępowaniem przed Strażą Graniczną. Komendant oddziału lub placówki straży Granicznej, zgodnie z obowiązującym prawem prowadzi postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu i w związku z tym, może okazać się niezbędne ustalenie stanu faktycznego- czy zawarcie związku małżeńskiego lub istnienie związku małżeńskiego nie nastąpiło w celu obejścia przepisów ustawy.

 

Zgodnie z zawartą w Kodeksie Postępowania Administracyjnego zasadą otwartego systemu środków dowodowych, daje ona możliwość przeprowadzenia przez organ rozstrzygający sprawę każdego dowodu ( również nienazwanego), jeśli tylko dowód ten może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, jak również sama procedura jego przeprowadzenia nie jest sprzeczna z przepisami prawa.

 

Po zakończeniu wywiadu środowiskowego, funkcjonariusz Straży Granicznej niezwłocznie sporządza sprawozdanie ( w jednym egzemplarzu, który dołącza się do akt sprawy), winno ono  zawierać: mię i nazwisko funkcjonariusza przeprowadzającego wywiad: nazwę jednostki organizacyjnej Straży Granicznej, w której funkcjonariusz przeprowadzający wywiad pełni służbę, imię i nazwisko cudzoziemca; imię i nazwisko osoby udzielającej informacji; miejsce przeprowadzenia wywiadu; wyjaśnienia i informacje ustalone w toku wywiadu; ewentualne uwagi; datę przeprowadzenia wywiadu; datę sporządzenia sprawozdania z wywiadu; podpis funkcjonariusza przeprowadzającego wywiad. 

Dla wielu cudzoziemców nie jest nowością ten fakt, iż absolwenci szkół wyższych, które odbyły studia stacjonarne, są zwolnione z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, zaś absolwenci szkół wyższych, które odbyły studia niestacjonarne nie są zwolnieni  z w/w obowiązku.

 

Jednak, czy podlegają takiej zasadzie absolwenci szkół policealnych, liceum ogólnokształcących, technikum oraz inne?

 

Par. 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. wprost wskazuje, iż absolwenci polskich szkół ponadgimnazjalnych, stacjonarnych studiów wyższych lub stacjonarnych studiów doktoranckich na polskich uczelniach, w instytutach naukowych Polskiej Akademii Nauk lub instytutach badawczych działających na podstawie przepisów o instytutach badawczych są zwolnieni z konieczności uzyskania zezwolenia na pracę;

 

W pierwszej kolejności należy zdefiniować, czym jest szkoła ponadgimnazjalna w świetle polskiego prawa. W Polsce, szkoła, którą uczeń może rozpocząć po ukończeniu 8-klasowej szkoły podstawowej – jest szkołą ponadpodstawową. W latach 1999 – 2017 szkoły te występowały pod nazwą szkół ponadgimnazjalnych i rekrutowały swoich uczniów spośród absolwentów gimnazjów.

 

W związku z tym że rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej jest z 2015 r., kiedy jeszcze stosowano nazwę “szkoła ponadgimnazjalna”, a po 2017 r. te szkoły zmieniły nazwę na “ szkoły ponadpodstawowe”, należy stosować nazwę “szkoła ponadpodstawowa”.

 

Do kategorii szkół ponadpodstawowych należą:

 

Absolwenci liceów oraz techników mogą kontynuować naukę w szkole policealnej, a po zdaniu egzaminu maturalnego mają prawo do ubiegania się o przyjęcie do szkoły wyższej.

 

Absolwenci szkoły branżowej I stopnia mogą kontynuować naukę w szkole branżowej II stopnia lub w liceum dla dorosłych. Historycznie w systemie oświaty funkcjonowały także technika uzupełniające. Proces ich wygaszania zakończył się ostatecznie w roku 2015.

 

Czym skutkuje zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę ?

 

Skutki zwolnienia z posiadania obowiązku zezwolenia na pracę są daleko idące.

 

Zasadniczo cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polski na podstawie wizy, ruchu bezwizowego lub karty pobytu, która w swojej istocie łączy pozwolenie na pobyt oraz pozwolenie na pracę. 

 

Cudzoziemiec przebywający w Polsce na podstawie wizy lub ruchu bezwizowego, który ukończył szkole ponadpodstawową, może podjąć zatrudnienie nie oczekująć zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy, które wydaje się dla obywateli Republiki Armenii, Republiki Białoruś, Republiki Gruzji, Republiki Mołdowy, Federacji Rosyjskiej lub Ukrainy. To daje możliwość pracodawcy zatrudnić cudzoziemca niezwłocznie, co jest wielkim przywilejem, ponieważ zapotrzebowanie na rynku pracy nieustannie rośnie, nawet przy takim dużym, za ostatnie lata, przepływem cudzoziemców. Ponadto, sam cudzoziemiec nie jest związany, z konkretnym pracodawcą. W związku z tym, on może w każdym czasie zmienić pracodawcę, jeżeli warunki pracy mu nie odpowiadają.

 

Należy również przypomnieć, że cudzoziemiec ubiegający się o kartę pobytu w celu wykonywania pracy, powinien dostarczyć do wojewody, prowadzącego postępowanie, informację starosty zgodnie z art. 114 Ustawy o cudzoziemcach. Cudzoziemiec który ukończył szkołę ponadpodstawową ( w tym szkołę policealną,  liceum,  technikum ) jest zwolniony z obowiązku dostarczenia informacji starosty. To skutkuje tym, że cudzoziemiec nie powinien dodatkowo udowadniać, że posiada niezbędne kwalifikacje do wykonania tego, czy innego zawodu oraz doświadczenie zawodowe. 

 

Ten fakt, że cudzoziemiec, który skończył szkole ponadgimnazjalną w Polsce jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, wskazuje na to, że Polska ciągle ma zapotrzebowanie w wykwalifikowanych pracownikach. Taka sytuacja jest bardzo przydatna dla cudzoziemców, które przyjechały do Polski nie tylko w celu krótkoterminowego zarobku,  ale w celu pozostawania się w tym kraju na stałe. 

 

W Polsce jest przedstawiona duża ilość szkół policealnych, państwowych, jak również prywatnych, która oferuje studia policealne, trwające od roku do 3 lat, w różnych zawodach. To znaczy, że cudzoziemiec, który przyjechał do Polski może zdobyć zawód oraz praktyczną wiedzę mając tylko potwierdzenie zakończenia szkoły średniej i mieć większą szansę na znalezienie pracy o lepszych warunkach. Ponadto należy zaznaczyć, że szkoła policealna jest dostępniejsza cenowo, a osoba, która jej skończy posiada praktyczną wiedzę w odróżnieniu od absolwentów szkół wyższych.

 

Podsumowując, cudzoziemcy po ukończeniu szkół ponadgimnazjalnych są zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, co skutkuję tym, że może zostać natychmiast zatrudniony. W Polsce są dużo szkół policealnych ( szkoła policealna – jest szkołą ponadpodstawową ), które oferują bardzo dużo różnych kierunków. Pod kątem ceny oraz praktycznej wiedzy szkoły policealne oferują lepsze warunki i przygotowują osobę do wybranego zawodu. Ponadto, łatwy dostęp do zdobycia przez cudzoziemca konkretnego zawodu ma pozytywny wpływ na gospodarkę, gdyż Polska ciągle potrzebuję wykwalifikowanych pracowników. A do kraju przyjeżdżają osoby, które już posiadają wykształcenie średnie i są przygotowani na zdobycie konkretnego zawodu. 

Termin ,,Zgoda na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej” należy rozpatrywać z uwzględnieniem starego jak i obowiązującego stanu prawnego. Ustawa o udzielaniu Cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z 13 czerwca 2003 roku rozstrzygała o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, w sprawie wydalenia cudzoziemca jak również w związku z niewykonalnością wydalenia. Obowiązująca ustawa z dnia 12 grudnia 2013 roku, w artykułach 351-358 przedstawia jak w chwili obecnej wygląda proces udzielania zgody na pobyt tolerowany. Jest ona powiązana z procesem zobowiązania cudzoziemca do powrotu, odrębnym postępowaniem w przedmiocie udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.   

 

Zgodnie z Ustawą o Cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 roku, zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu może nastąpić jedynie do państwa, w którym w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej  w Rzymie dnia 4 listopada 1950 roku, zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub mógłby on być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego- w przypadku, gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca. 

 

Cudzoziemcowi, któremu udzielono zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wydaje się dokument ,, zgoda na pobyt tolerowany”.  Opisany powyżej dokument, wydaje na wniosek cudzoziemca Komendant Oddziału Straży Granicznej lub Komendant Placówki Straży Granicznej, który udzielił zezwolenia na pobyt tolerowany. Potwierdza on tożsamość cudzoziemca w czasie jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lecz nie stanowi potwierdzenia obywatelstwa cudzoziemca. Dokument ,,zgoda na pobyt tolerowany” nie daje cudzoziemcowi prawa do przekraczania granicy.  

 

[wazne]Dokument ,,zgoda na pobyt tolerowany” jest ważny przez okres dwóch lat, licząc od momentu jego wydania. Następnie należy wystąpić z wnioskiem o wydanie kolejnego dokumentu, do organu, który udzielił cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. Organ właściwy do wydania dokumentu ,,zgoda na pobyt tolerowany” pobiera od cudzoziemca, który składa wniosek o wydanie lub wymianę tego dokumentu, odciski linii papilarnych. Co istotne, cudzoziemiec któremu udzielono zgody na pobyt tolerowany uprawniony jest do wykonywania pracy bez konieczności uzyskiwania dodatkowo zezwolenia na pracę.[/wazne]

 

Zgodnie z ustawą z dnia 12 grudnia 2013 roku, zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nie krótszy niż 10 lat na podstawie zgody na pobyt tolerowany udzielonej na odstawie artykułu 351 punkt 1 lub 3 ( opisanych w akapicie pierwszym). Cudzoziemiec składa wniosek osobiście, podczas legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do wojewody właściwego ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca. Przy składaniu wniosku cudzoziemiec ma obowiązek złożyć odciski linii papilarnych. Do wniosku należy dołączyć: cztery aktualne fotografie, kserokopia ważnego dokumentu podróży (oryginał do wglądu),  dokumenty potwierdzające posiadanie przez cudzoziemca zgody na pobyt tolerowany oraz dokumenty potwierdzające, że pobyt na terytorium Polski był nieprzerwany lub dokumenty stwierdzające przyczyny wystąpienia przerw w pobycie.

 

Należy zwrócić jednak szczególną uwagę, iż zezwolenie na pobyt stały nie może zostać udzielone cudzoziemcowi, któremu została udzielona zgoda na pobyt tolerowany na terytorium Polski z powodu niewykonalności zobowiązania cudzoziemca do powrotu z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca (tj. zgoda na pobyt tolerowany została wydana  na podstawie art. 351 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach).

Jak wynika z przesłanych dokumentów Pani mąż uzyskał zezwolenie na pobyt stały 27 kwietnia 2018 roku. Zgodnie z Ustawą o obywatelstwie polskim za obywatela polskiego uznaje się cudzoziemca przebywającego nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od 2 lat na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej lub prawa stałego pobytu, który pozostaje co najmniej od 3 lat w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim.

 

Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia.

 

Mając na uwadze powyższe uregulowania Pani mąż może najwcześniej złożyć wniosek o uznanie go za obywatela Polski w dniu 28 kwietnia 2020 roku. Wniosek może być złożony w dowolnym momencie po upływie ww. terminu.

 

Należy zaznaczyć, iż Cudzoziemiec ubiegający się o uznanie za obywatela polskiego jest obowiązany posiadać znajomość języka polskiego potwierdzoną urzędowym poświadczeniem, o którym mowa w art. 11a ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2018 r. poz. 931 i 1669), na poziomie biegłości językowej co najmniej B1, świadectwem ukończenia szkoły w Rzeczypospolitej Polskiej lub świadectwem ukończenia szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim.

 

Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

 

W przypadku wydania decyzji odmownej w przypadku zmiany okoliczności, która była podstawą odmowy uznania z obywatela polskiego można w przyszłości złożyć ponownie wniosek do wojewody. W omawianej sprawie jeżeli mąż będzie posiadał certyfikat znajomości języka polskiego to powinien otrzymać decyzję zgodną z złożonym wnioskiem.

 

W chwili obecnej nie zalecam składania wniosku do Prezydenta RP. Rozpoznanie wniosku trwa stosunkowo długo i co najmniej od kilku lat nie spotkałem się z sytuacją aby Prezydent RP przychylił się do złożonego przez Cudzoziemca wniosku.

Zgodnie z § 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę nie są objęci obowiązkiem posiadania zezwolenia na pracę cudzoziemcy będący absolwentami stacjonarnych studiów wyższych na polskich uczelniach.

 

W myśl art. 2 ust. 1 pkt 5 i 12 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, studia wyższe to: studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, prowadzone przez uczelnię uprawnioną do ich prowadzenia; studia stacjonarne (dawniej studia dzienne) to: forma studiów wyższych, w której co najmniej połowa programu kształcenia jest realizowana w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów.

 

Cudzoziemiec jest zwolniony z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę niezależnie od tego, czy jest absolwentem stacjonarnych studiów wyższych na polskiej uczelni publicznej, czy niepublicznej. Cudzoziemiec musi odpowiednio udokumentować swoje uprawnienie do świadczenia pracy bez zezwolenia na pracę, przedkładając podmiotowi powierzającemu pracę dyplom ukończenia studiów wyższych na polskiej uczelni w formie stacjonarnej. Podmiot ten powinien dysponować kopią ww. dokumentu w celu jej przedłożenia organom kontrolnym (w szczególności Państwowej Inspekcji Pracy i Straży Granicznej).

 

Niezależnie od powyższego Cudzoziemiec powinien dysponować dokumentem potwierdzającym jego legalny pobyt w Polsce. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt. 12c Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli posiada zezwolenie na pracę oraz przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada zezwolenie na pracę oraz przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwolenia udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

 

Reasumując Państwa pracownik w chwili obecnej jest zatrudniony legalnie gdyż na podstawie rozporządzenia jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę oraz posiada zezwolenie na pobyt czasowy nie wydane na podstawie art. 181 ust. 1 Ustawy o cudzoziemcach.

Oczywiście w poruszonej przez Pani sprawie wobec bezczynności organu administracji publicznej przysługuje Pani szereg uprawnień. W chwili obecnej powinna Pani w pierwszej kolejności wnieść ponaglenie następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Warto również w zależności od wyniku postępowania przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym rozważyć wytoczenie powództwa o zapłatę odszkodowania. 

 

PONAGLENIE

 

Zgodnie z art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego Stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

 

Przesłanką wniesienia ponaglenia na przewlekłe prowadzenie postępowania jest subiektywne przekonanie strony, że doszło do naruszenia przez organ prowadzący postępowanie dyrektywy załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, ponieważ postępowanie jest prowadzone w sposób nieefektywny (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 17 kwietnia 2012 r., II SAB/Bk 15/12, LEX nr 1145969; wyrok WSA w Łodzi z 3 grudnia 2012 r., III SAB/Łd 22/12, LEX nr 1234755; zob. także P. Przybysz, Administracyjne środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 2012, s. 109). Oceniając zasadność zarzutu przewlekłości postępowania, należy rozważyć, czy obiektywnie rzecz biorąc, jest możliwe szybsze prowadzenie postępowania w danej sprawie.

 

W mojej ocenie mając na uwadze, iż postępowanie toczy się już ponad 2 lata bez wątpienia organ administracji popadł w bezczynność.

 

SKARGA DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO

 

Po wniesieniu ponaglenia może Pani również wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., a w innych sprawach tylko wówczas, gdy ustawa szczególna tak stanowi. Ich właściwość dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji w wyznaczonym terminie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych.

 

W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi na „milczenie władzy” jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu – wyr. NSA z 14 czerwca 1983 r., SA/Wr 6/83 (GP 1983, nr 24).

 

W orzecznictwie jest również wyrażany pogląd, zgodnie z którym organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności nie tylko w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności okreś­lonych w art. 36 k.p.a., ale także wówczas, gdy nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji – wyr. NSA z 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99, LexPolonica nr 345095 (OSP 2000, nr 6, poz. 87).

 

POZEW O ODSZKODOWANIE

 

Artykuł 77 ust. 1 Konstytucji RP wyraża konstytucyjne prawo do odszkodowania za bezprawne wyrządzenie szkody przez władzę publiczną, jednak nie wskazuje, jaka szkoda podlega naprawieniu, ani nie rozstrzyga co decyduje o wymaganej przesłance bezprawności i na jakiej drodze ma nastąpić realizacja uprawnienia odszkodowawczego.

 

Zgodnie z art. 417¹§3 Kodeksu cywilnego – jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

 

Zgodnie natomiast z art. 417 Kodeksu cywilnego za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

 

Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie „Jeśli chodzi o odszkodowanie i zadośćuczynienie to dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej władz publicznych, obok zdarzenia sprawczego, konieczne jest ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, a więc szkody (krzywdy) i związku przyczynowego. Przepis art. 417 k.c. nie zawiera w tej kwestii żadnej regulacji, a tym samym znajdą zastosowanie ogólne reguły dotyczące kompensaty szkody w mieniu (majątkowej) i na osobie (majątkowej i niemajątkowej) oraz koncepcji związku przyczynowego – w szczególności ujęte w przepisach art. 361 k.c. oraz art. 444-448 k.c.”

Jak można popaść w pobyt nielegalny?

 

Zdarza się, że cudzoziemiec popadnie w pobyt nielegalny. Może to mieć miejsce na skutek nie przedłużenia legalnego pobytu w Polsce.  Jeżeli osoba, która przebywa na wizie krótkookresowej (wiza typu C do 3 miesięcy) bądź pobycie czasowym (powyżej 3 miesięcy) nie przedłuży swojego pobytu.

 

Jest bardzo ważne, żeby złożyć wniosek o pobyt czasowy zanim się otrzyma decyzję odmowną wraz z decyzją o zobowiązaniu do powrotu. Jest to ważne, ponieważ według art. 99 ust. 8 Ustawy o cudzoziemcach, odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdy w dniu złożenia wniosku o udzielenie tego zezwolenia jest się zobowiązanym opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli gdy otrzymało się już zobowiązanie do powrotu (art. 299 ust. 6 Ustawy o cudzoziemcach).

 

Co grozi jak jest się nielegalnie?

 

Nie przedłużenie legalnego pobytu prowadzi do sytuacji, kiedy jest się w Polsce nielegalnie. Jest to sytuacja niezwykle trudna ze względu na kilka powodów. Po pierwsze, osobie takiej grozi w każdej chwili deportacja. Jeżeli osoba taka zostanie zatrzymana z byle błahego powodu jak jazda komunikacją miejską bez ważnego biletu, może to prowadzić do zatrzymania i deportacji do kraju pochodzenia. Taka deportacja wiąże się dodatkowo z zakazem wjazdu. W art. 319 Ustawy o Cudzoziemcach zakaz taki wynosi minimalnie 6 miesięcy, a maksymalnie 5 lat. Po drugie, ciężko jest wyjść ze stanu nielegalności. Poniżej wymienię sposoby, które mogą umożliwić ponowną legalizację pobytu. Jest to trudne, ponieważ trzeba spełnić konkretne enumeratywne przesłanki, a mimo to decyzja jest uznaniowa. Aczkolwiek jest to możliwe. Niestety procedura taka trwa długo. Po trzecie, problemem dotykającym osoby, które wpadły w pobyt nielegalny jest niemożność znalezienia legalnego zatrudnienia. 

 

Zanim się popadnie w pobyt nielegalny, trzeba pamiętać, że są dostępne środki prawne w ramach procedurze odwoławczej. W momencie otrzymania decyzji nieprzyznającej prawa pobytu, zawsze jest możliwość wniesienia odwołania do drugiej instancji w przeciągu 14 dni liczonych od dnia otrzymania decyzji. Jeżeli decyzja drugiej instancji będzie zarówno odmowna jest to koniec procedury administracyjnej. Następnie można wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w pierwszej instancji oraz w ostatniej instancji na drodze sądowej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

 

Jak można wyjść z nielegalnego pobytu?

 

Jeżeli okaże się, że ktoś jest nielegalnie, jest kilka sposobów, żeby zalegalizować swój pobyt. Można to zrobić na podstawie dwóch rodzajów aktów prawnych. Jeden jest krajowy tj. Ustawa o cudzoziemcach, a drugi międzynarodowy tj. Europejska Konwencja Praw Człowieka oraz Konwencja Praw Dziecka. Te dwa rodzaje aktów prawnych uzupełniają się. Można się powoływać na oba akty w indywidualnej sprawie. 

 

Można próbować legalizować pobyt na podstawie Ustawy o cudzoziemcach, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Konwencji Praw Dziecka poprzez powołanie się na prowadzenie życia rodzinnego i życia prywatnego oraz na najlepszy interes dziecka. 

 

1) Powołanie się na prawo do poszanowanie życia rodzinnego w Polsce na podstawie art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Ustawy o cudzoziemcach:

 

Art. . 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

‘Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji’

 

 Art. 187 ust. 6 Ustawy o cudzoziemcach

Zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności można udzielić cudzoziemcowi, jeżeli:

6) jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niezbędny z uwagi na konieczność poszanowania prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., a cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie.

 

2) Powołanie się na prawo do poszanowanie życia prywatnego w Polsce na podstawie art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka:

 

Art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

‘Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji’

 

3) Powołanie się na najlepszy rozwój i praw dziecka w Polsce na podstawie oraz art. 187 ust. 7 Ustawy o cudzoziemcach oraz Konwencji o prawach dziecka:

 

Art. 187 ust. 7 Ustawy o cudzoziemcach

‘Zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności można udzielić cudzoziemcowi, jeżeli:

7) jego wyjazd z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej naruszałby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. poz. 526, z 2000 r. poz. 11 oraz z 2013 r. poz. 677), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, a cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie’

 

Preambuła; Konwencji o prawach dziecka

‘Wyrażając przekonanie, że rodzina, jako podstawowa komórka społeczeństwa oraz naturalne środowisko rozwoju i dobra wszystkich jej członków, a w szczególności dzieci, powinna być otoczona niezbędną ochroną oraz wsparciem, aby mogła w pełnym zakresie wypełniać swoje obowiązki w społeczeństwie’

 

W sytuacji, gdy nie udało się otrzymać pobytu i zostało wszczęte postępowanie w sprawie zobowiązaniu do powrotu na podstawie art. 318 Ustawy o cudzoziemcach organ zobligowany jest do przyznania pobytu humanitarnego na podstawie art. 356 Ustawy o cudzoziemcach w sytuacjach określonych w powołanym przepisie.

Tak, więc, jeżeli nie udało Ci się zalegalizować pobytu w procedurze administracyjnej i batalia sądowa nie zmieniła Twojej sytuacji prawnej, nadal jest nadzieja na wyjście z tej sytuacji. Aczkolwiek, potrzebujesz pomocy prawnika, który przeanalizuje Twoją sytuację, doradzi i zrobi, co powinno być zrobione w sprawie. Zapraszamy w tym zakresie do kontaktu z naszym biurem.

W związku z dużą ilością cudzoziemców w Polsce wzrosła ilość zawieranych małżeństw jak i rozwodów. Co do zasady sprawy rozwodowe toczą się w Sądzie Okręgowym. Pytanie jest, czy sąd okręgowy w ogóle zajmie się daną sprawą rozwodową. Odpowiedź na to pytanie nie jest taka oczywista, ponieważ odpowiedź  zależy od indywidualnej sprawy. Zależy to od takich czynników jak: obywatelstwa małżonków, miejsca ich wspólnego zamieszkania oraz miejsca aktualnego zamieszkania lub pobytu. 

 

Instytucja małżeństwa jest zdefiniowana w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym w artykule 1. Jako związek pomiędzy kobietą i mężczyzną, zawarty, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód. Poza sytuacją orzeczenia rozwodu związek małżeński ustaje tylko w sytuacji śmierci jednego z małżonków.

 

Odpowiedź na pytanie, czy Sąd Okręgowy zajmie się daną sprawą rozwodową znajduje się w kodeksie postępowania cywilnego. Sąd Okręgowy w Polsce będzie właściwy jeżeli:

 

Zdarza się także, że pomimo tego że właściwym będzie sąd polski do wniesienia pozwu o rozwód, to będzie stosowane prawo innego kraju w sądzie polskim. Taka sytuacja ma miejsce w oparciu o tzw. reguły kolizyjne, które stanowią trzon prawa prywatnego międzynarodowego. W  celu rozstrzygnięcia, które prawo krajowe jest właściwe dla rozwodu, właściwe jest:

 

Celem prawidłowego ustalenia właściwości jest uniknięcie sytuacji gdy sądy w różnych krajach wydawałyby rozbieżne wyroki, na skutek wszczęcia tej samej sprawy rozwodowej w dwóch różnych krajach. 

 

Kolejnym zagadnieniem jest małżeństwa oraz rozwód a legalny pobyt cudzoziemca. Kwestia czy osoba jest w ważnym związku małżeńskim z obywatelem Polski jest istotna dla udzielenia pobytu czasowego dla małżonka obywatela polskiego bądź małoletniego dziecka cudzoziemca pozostającego w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej.

 

Istotna kwestią dla osób, które przebywają w Polsce na podstawie zezwalania na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej jest możliwość przedłużenia ich zezwolenia nawet jeżeli wezmą rozwód. Takie przedłużenie pobytu w przypadku rozwodu jest możliwe, jeżeli przemawia za tym ważny interes. 

 

Cudzoziemiec, który przebywa na pobycie czasowym na podstawie pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim może po 3 latach złożyć wniosek o pobyt stały. Pod warunkiem, że co najmniej przez 2 lata przed złożeniem wniosku o pobyt stały, przebywał nieprzerwanie o na terytorium Rzeczypospolitej Polski na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim lub w związku z uzyskaniem statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Ponad to istotne jest, że pobyt stały nie może być cofnięty z powodu rozwodu, jeżeli minęły co najmniej 2 lata od uzyskania pobytu stałego. 

 

Tak więc, zgodnie z przepisami, rozwód nie powinien mieć wpływu na sytuację prawną cudzoziemca. Pobyt stały może być cofnięty w przypadku kiedy ślub został zawarty w celu ominięcia przepisów prawa oraz w przypadkach wskazanych w ustawie. W artykule 199 Ustawy o cudzoziemcach są wymienione enumeratywnie przypadki kiedy cofa się cudzoziemcowi zezwolenie na pobyt stały tj.:

 

 

Dodatkowo należy dodać, że cudzoziemiec, który się rozwiódł może wnieść kolejny wniosek o pobyt na innej podstawie np. pobyt czasowy po podstawie pracy. 

Warunkiem koniecznym aby organ administracyjny mógł wydać decyzję zezwalającą na pobyt rezydenta długoterminowego UE jest przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej legalnie i nieprzerwanie przez 5 lat  bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie przedmiotowego zezwolenia.

 

Do 5-letniego okresu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zalicza się połowę okresu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

 

Istotne dla obliczenia okresu pobytu w Polsce jest cel jaki wskazano w decyzji czy też wizie nie zaś rzeczywisty cel pobytu w Polsce. Ewentualne błędy w decyzji nie są tego rodzaju, iż mają one istotny wpływ na wynik sprawy są to jedynie oczywiste omyłki pisarskie w datach.

 

 

Zasadniczo w mojej ocenie organ prawidłowo zaliczył Pani jedynie połowę okresu pobytu w Polsce w celu odbycia studiów. W mojej ocenie najlepszym wyjściem z zaistniałej sytuacji będzie:

 

Nadmienić należy, iż w chwili składania nowego wniosku będzie obowiązywała Panią Ustawa o cudzoziemcach w obecnym brzmieniu tj. dodatkowo konieczne będzie wykazanie, iż posiada Pani potwierdzoną znajomość języka polskiego.

 

Znajomość języka polskiego potwierdza się jednym z następujących dokumentów:

Minęły pierwsze miesiące obowiązywania znowelizowanych przepisów dotyczących zatrudnienia cudzoziemców spoza UE w Polsce tj. Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku praz oraz Ustawy o cudzoziemcach. Niestety po raz kolejny zamiast obiecywanych „uproszczeń w uzyskiwaniu dokumentów” na pracodawców nałożono kolejne obowiązki, procedurę skomplikowano, zaostrzono kary, wzmożono kontrolę a w wielu wypadkach nowe przepisy odstają całkowicie od potrzeb rynku pracy.

 

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż obowiązujące wcześniej oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy zostały zastąpione oświadczeniami o powierzeniu pracy cudzoziemcowi oraz zezwoleniami na pracę sezonową. Co niezmiernie istotne od dnia 1 stycznia 2018 roku podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi, którego oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi zostało wpisane do ewidencji oświadczeń, pisemnie powiadamia właściwy powiatowy urząd pracy o podjęciu pracy przez cudzoziemca najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy, jak również niepodjęciu pracy przez cudzoziemca w terminie 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy określonego w ewidencji oświadczeń. 

 

Kto nie dopełnia obowiązku, o którym mowa powyżej lub przekazuje nieprawdziwe informacje o podjęciu, niepodjęciu lub zakończeniu pracy przez cudzoziemca na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, podlega karze grzywny.

 

Bardzo istotną zmianą jest wprowadzenie zasady, iż jeżeli podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi, który zatrudniał cudzoziemca przez okres nie krótszy niż 3 miesiące w związku z oświadczeniem o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi wpisanym do ewidencji oświadczeń, złożył przed upływem daty zakończenia pracy wskazanej w oświadczeniu wniosek o wydanie zezwolenia na pracę dla tego cudzoziemca na tym samym stanowisku na podstawie umowy o pracę, a wniosek nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie, pracę cudzoziemca na warunkach nie gorszych niż określone w oświadczeniu wpisanym do ewidencji oświadczeń uważa się za legalną od dnia upływu ważności tego oświadczenia do dnia wydania zezwolenia na pracę lub doręczenia decyzji odmownej w tej sprawie. Powyższy przepis znajduje również zastosowanie w przypadku wniosku cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w celu kontynuacji zatrudnienia u danego pracodawcy.

 

Ustawodawca zaostrzył również kary związane z nielegalnym powierzeniem pracy cudzoziemcowi. W chwili obecnej zgodnie z Ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy „kto powierza cudzoziemcowi nielegalne wykonywanie pracy podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.”

 

Korzystając z okazji przypominamy również o kilku obowiązkach wynikających z przepisów prawa o których pracodawcy nagminnie zapominają co może narazić ich w razie kontroli na nałożenie grzywny, wydanie decyzji o nakazaniu opuszczenia kraju przez pracowników na nawet odpowiedzialność karną:

Zgodnie z art. 264 Kodeksu karnego kto wbrew przepisom przekracza granicę Rzeczypospolitej Polskiej, używając przemocy, groźby, podstępu lub we współdziałaniu z innymi osobami, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Przez nielegalne "przekroczenie granicy państwowej" należy rozumieć każde jej pokonanie, np. bez posiadania i okazania wymaganego dokumentu lub też w miejscu, które nie jest do tego przeznaczone, bez względu na środek lokomocji lub też bez niego (Modrakowski, Ucieczki…, s. 44-45). Czyn sprawcy, który w zamiarze nielegalnego przekroczenia granicy wchodzi na znajdujący się w polskim porcie statek obcej bandery, stanowi usiłowanie, a nie dokonanie przestępstwa nielegalnego przekroczenia granicy (por. postanowienie z dnia 4 grudnia 1969 r., Rw 1487/69, OSNKW 1970, nr 2-3, poz. 24).

 

Warto w tym miejscu zauważyć, iż jak wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w pojęciu "przekraczanie granicy" wspólnie z innymi osobami użytym w art. 264 § 2 k.k. mieści się nie tylko to, że wszystkie osoby nielegalnie granicę tę przekraczają, ale także i to, że czyni to tylko jedna, a pozostałe podejmują działania stwarzające ku temu warunki, w czym mieści się także np.; dostarczenie dokumentów, czy udzielanie rad.

 

Natomiast zakładając czysto teoretycznie, iż Pani partner znalazł by się na terytorium polski to istnieje realna szansa na legalizację jego pobytu. Konieczne będzie wystąpienie z wnioskiem do Sądu o zwolnienie partnera z obowiązku przedstawienia dokumentu stwierdzającego, iż zgodnie z właściwym prawem może on z Panią zawrzeć związek małżeński oraz niezwłocznie po jego przybyciu należy wnioskować o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce.

 

Początkowo wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy winien opierać się na art. 187 pkt. 6 Ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z jego treścią zezwolenia na pobyt czasowy można udzielić Cudzoziemcowi jeżeli jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niezbędny z uwagi na konieczność poszanowania prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.

 

Następnie po zawarciu związku małżeńskiego należy zmienić podstawę ubiegania się o zezwolenie na pobyt czasowy na art. 158 Ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z powołanym przepisem zezwolenia na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, gdy pozostaje w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej.

 

Jak wynika z treści powołanego przepisu wyboru sytuacji zawarcia związku małżeńskiego o ile zostaną spełnione przesłanki ustawowe musi zostać wydane zezwolenie na pobyt czasowy w Polsce nawet w sytuacji gdy wniosek o udzielenie tego zezwolenia został złożony w trakcie jego nielegalnego pobytu w Polsce.

 

Natomiast nie wchodzi w grę złożenie wniosku o objęcia Pani partnera ochroną międzynarodową gdyż Polska nie jest właściwa do rozpoznania takiego wniosku lecz Niemcy gdzie narzeczony ponownie został by przekazany.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż przesłana decyzja nie jest decyzją Urzędu Do Spraw Cudzoziemców a Wojewody Mazowieckiego. Jest to o tyle istotne, iż Wojewoda Mazowiecki jest organem pierwszej instancji, który rozpatruje wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce.

 

Od przedmiotowej decyzji Cudzoziemiec może wnieść odwołanie w terminie 14 dni do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody Mazowieckiego. W odwołaniu należy przytoczyć zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz wnieść o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w którym Pani partner wykaże, iż spełnia wskazane w Ustawie o cudzoziemcach przesłanki do udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy.

 

Skoro decyzja została doręczona w dniu 1 grudnia 2016 roku to najpóźniej dzisiaj tj. 15 grudnia 2016 roku należy wnieść odwołanie od przedmiotowej decyzji aby pobyt Pani partnera pozostał legalny.

 

Natomiast wydanie decyzji negatywnej nie powoduje automatycznie wydania decyzji nakazującej opuszczenie kraju. Jeżeli Pani partner pozostanie nielegalnie w Polsce to z pewnością w przyszłości taka decyzja zostanie wydana z wskazaniem terminu na dobrowolne opuszczenie Polski.

 

Jeżeli termin ten zostanie zachowany to Pani partner będzie mógł wnieść o cofnięcie zakazu ponownego wjazdu. Zgodnie bowiem z art. 320 Ustawy o cudzoziemcach organ, który wydał decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, na wniosek cudzoziemca, w drodze decyzji, może cofnąć zakaz, jeżeli cudzoziemiec wykaże, że m.in., że wykonał obowiązki wynikające z decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu lub jego ponowny wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub innych państw obszaru Schengen ma nastąpić ze względu na uzasadnione okoliczności, zwłaszcza ze względów humanitarnych.

 

W mojej ocenie jednak warto wnieść odwołania od decyzji i nie dopuścić do sytuacji w której pobyt Pani partnera stanie się nielegalny. Poprowadzenie sprawy można zlecić naszej Kancelarii – koszt 3000 zł. Połowa płatna z góry i połowa po pomyślnym załatwieniu sprawy.

Zgodnie z art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu.

 

Przeprowadzając dowód z przesłuchania stron, stosuje się (odpowiednio) przepisy kodeksu dotyczące świadków. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany pouczyć stronę o prawie odmowy poddania się przesłuchaniu i odmowy odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 83 § 3). Strona, która jest niezdolna do spostrzegania lub komunikowania swoich spostrzeżeń, nie może być przesłuchana w trybie art. 86, jednakże strona znajdująca się pod władzą rodzicielską, opieką lub kuratelą może być przesłuchana, jeżeli nie ma do niej zastosowania przepis art. 82 pkt 1. W tym ostatnim wypadku organ rozważy, czy przesłuchać stronę albo jej przedstawiciela ustawowego bądź też oboje (por. art. 302 § 2 k.p.c.). Strona nie może być przesłuchana także wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 82 pkt 2 i 3. Strona poddana przesłuchaniu może odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w art. 83 § 2. "Fakt przesłuchania strony na protokole przesłuchania świadka nie stanowi naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2005 r., VI SA/Wa 1434/05, LEX nr 198845).

 

Kodeks Postępowania Administracyjnego nie nakłada obowiązku nagrania przebiegu przesłuchania, nie wskazuje również w jakim pomieszczeniu ma odbyć się przesłuchanie. Bez wątpienia pomieszczenie to powinno odpowiadać powadze przeprowadzanych czynności przy czym z samego faktu dostępu osób  trzecich do pomieszczenia nie wynika, iż jakiekolwiek przepisy prawa zostały naruszone. W art. 67 Kodeksu postępowania administracyjnego nałożono jedynie obowiązek sporządzenia protokołu z czynności w postaci przesłuchania strony.

 

Protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby.