Debata o nowych zasadach przyznawania obywatelstwa polskiego wchodzi w decydującą fazę. Na stole leżą co najmniej dwa konkurencyjne kierunki zmian: prezydencki projekt nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim oraz zapowiadane propozycje rządowe koordynowane przez MSWiA. Poniżej zbieramy najważniejsze założenia, harmonogram i możliwe skutki dla cudzoziemców oraz instytucji państwa.

Dwa nurty: projekt prezydencki i zapowiedzi rządowe

29 września 2025 r. do Sejmu wpłynął prezydencki projekt nowelizacji. Jego kluczowym rozwiązaniem jest znaczące wydłużenie minimalnego okresu nieprzerwanego pobytu wymaganego do uznania za obywatela polskiego – z obecnych 3 do 10 lat (liczonych m.in. na podstawie pobytu stałego lub statusu rezydenta długoterminowego UE). Celem ma być ściślejsze powiązanie obywatelstwa z trwałą integracją w Polsce.

Równolegle MSWiA zapowiedziało własny, „systemowy” projekt. Według zapowiedzi przedstawionych publicznie resort chce ujednolicić i zaostrzyć kryteria nadawania obywatelstwa, stawiając na integrację i bezpieczeństwo. W pakiecie mają się znaleźć nowe elementy weryfikacyjne – w tym test obywatelski (oceniający m.in. znajomość języka i stopień integracji), a także deklaracja lojalności wobec Rzeczypospolitej oraz wymóg rezydencji podatkowej w Polsce. MSWiA akcentuje, że chodzi o „jasne i obiektywne” zasady.

Co może się zmienić w praktyce?

Dłuższy pobyt jako warunek uznania za obywatela
Jeśli przeważy propozycja prezydencka, kandydaci na obywateli będą musieli wykazać 10-letni nieprzerwany pobyt na odpowiedniej podstawie. To jakościowa zmiana względem obecnych wymogów i wyraźny sygnał, że obywatelstwo ma być ukoronowaniem długiej, stabilnej obecności w kraju. ([prezydent.gov.pl][1])

Test obywatelski i język polski
Rządowe zapowiedzi wskazują na wprowadzenie jednolitego testu sprawdzającego wiedzę o Polsce i poziom integracji oraz formalne potwierdzanie znajomości języka. W praktyce może to oznaczać centralnie przygotowany egzamin i katalog treści (ustrój, historia, kultura, obowiązki obywatela). ([Portal Samorządowy][3])

Deklaracja lojalności i rezydencja podatkowa
Nowością mają być także wymogi o charakterze aksjologicznym i fiskalnym: złożenie aktu/deklaracji lojalności wobec państwa oraz wykazanie rezydencji podatkowej w Polsce. Rozwiązania te mają – według MSWiA – potwierdzać rzeczywisty związek z Rzecząpospolitą i zapobiegać nadużyciom. ([PolsatNews.pl][4])

Uporządkowanie ścieżek nadania przez Prezydenta
W sferze uznaniowego nadania obywatelstwa przez Prezydenta (poza „uznaniem” administracyjnym) rząd zapowiada dołożenie twardych kryteriów integracyjnych i pobytowych, co w założeniu ma ograniczyć czysto wyjątkowy charakter tej instytucji i zwiększyć transparentność. ([PolsatNews.pl][4])

Harmonogram i proces legislacyjny

Według komunikatów rządowych i medialnych szczegóły rządowej propozycji mają zostać przedstawione po serii uzgodnień – władze mówią o chęci zbudowania szerokiego konsensu politycznego wokół zmian. W przestrzeni publicznej padały zapowiedzi publikacji projektu „pod koniec października”, a sama debata z udziałem przedstawicieli prezydenta i rządu ma się odbyć jeszcze w październiku. To sugeruje, że jesień 2025 będzie kluczowa dla kierunku reformy. ([www.money.pl][5])

Równolegle prezydencki projekt znajduje się w wykazach sejmowych (druk sejmowy i ścieżka prac). Dalszy los zmian będzie zależeć od układu politycznego i zdolności do uzgodnień na linii rząd–prezydent.

Skutki dla kandydatów i państwa

Dla cudzoziemców planowane zaostrzenie kryteriów oznacza konieczność wcześniejszego planowania swojej ścieżki: gromadzenia dokumentów pobytowych, dowodów rezydencji podatkowej, potwierdzenia biegłości językowej, przygotowania do testu oraz – w razie wejścia w życie deklaracji lojalności – gotowości do formalnego zobowiązania wobec RP. Wydłużenie wymaganego pobytu może odsunąć w czasie moment ubiegania się o obywatelstwo, ale jednocześnie zredukuje liczbę osób aplikujących „z marszu”.

Dla administracji zmiany oznaczają konieczność stworzenia infrastruktury egzaminacyjnej i procedur weryfikacji lojalności oraz rezydencji podatkowej. Jednocześnie ściślejsze kryteria mogą ograniczyć uznaniowość i różnice praktyk między urzędami wojewódzkimi, co od lat bywało problemem. MSWiA zapowiada „jasne i obiektywne” standardy, co – jeśli zostanie dobrze wdrożone – powinno poprawić przewidywalność decyzji.

Dla polityki migracyjnej zaostrzenie zasad obywatelstwa to wyraźny sygnał, że Polska chce premiować długotrwałą integrację oraz wkład w życie społeczne i gospodarcze. Zwolennicy podkreślają aspekt bezpieczeństwa i jakości integracji; krytycy mogą wskazywać na ryzyko nadmiernego wydłużenia drogi do pełni praw obywatelskich dla osób już dobrze zakorzenionych.

Co pozostaje niewiadomą?

Na dziś otwarte są przynajmniej trzy kwestie: (1) docelowa długość pobytu – czy zwycięży 10 lat (propozycja prezydencka), czy pojawi się kompromis; (2) zakres i forma testu – jego próg zaliczenia, katalog treści, tryb odwołania; (3) stosowanie kryteriów przy nadaniu prezydenckim – w jakim stopniu ograniczy to uznaniowość i czy powstaną wyjątki (np. dla osób o wybitnych osiągnięciach). Większą jasność powinniśmy uzyskać po przedstawieniu pełnego rządowego projektu i po pierwszym czytaniu prezydenckiej noweli.

Podsumowując zarówno Pałac Prezydencki, jak i MSWiA dążą do uszczelnienia i uobiektywnienia procesu nabywania obywatelstwa. Trzon planów to dłuższy, udokumentowany pobyt, test integracyjny i językowy, deklaracja lojalności oraz wymóg rezydencji podatkowej. Jesień 2025 r. powinna przesądzić, które rozwiązania przyjmie Sejm i w jakim kształcie trafią one do praktyki urzędów.

Reasumując: to ostatni moment, by złożyć wniosek o uznanie za obywatela polskiego na dotychczasowych, korzystniejszych zasadach. Co ważne, aby powierzyć nam prowadzenie sprawy, nie musisz już dziś spełniać wszystkich warunków do uznania za obywatela. Wystarczy, że – według Twoich wyliczeń – osiągniesz je za 2, 3, a nawet 4 lata. Dzięki temu zabezpieczysz swoją ścieżkę prawną i przygotujemy całą dokumentację z wyprzedzeniem, tak aby wniosek można było złożyć niezwłocznie po spełnieniu kryteriów.

Zrób pierwszy krok – bezpłatna analiza

• Prześlij nam swoją sprawę na adres: d.kostyra@lexvin.pl
• z tematem wiadomości „BEZPŁATNA ANALIZA OBYWATELSTWO”. W treści e-maila podaj proszę:
• od kiedy przebywasz w Polsce;
• jaki masz aktualny status pobytowy (albo dołącz skan ostatniej decyzji pobytowej);
• czy posiadasz certyfikat znajomości języka polskiego (jeśli tak – którego poziomu);
• numer telefonu do kontaktu.

Na podstawie tych informacji przeprowadzimy wstępną, bezpłatną ocenę Twojej sytuacji i zaproponujemy najkorzystniejszą strategię działania.

Dlaczego warto działać teraz?

• przygotujemy harmonogram i listę dokumentów z wyprzedzeniem;
• wskażemy, jak „domknąć” brakujące warunki (pobyt, język, dochody, integracja);
• zarezerwujemy termin i złożymy wniosek w jednym z naszych biur: Warszawa, Gdańsk, Katowice;
• będziemy monitorować sprawę na każdym etapie postępowania.

Polski paszport to realne korzyści – swoboda podróżowania i prawo do zamieszkania oraz pracy w dowolnym kraju Unii Europejskiej, a także pełnia praw obywatelskich w Polsce. Nie odkładaj decyzji. Napisz do nas już dziś: d.kostyra@lexvin.pl
– a my oddzwonimy i umówimy spotkanie w dogodnym terminie.