pl en ru uk
Ostatnio komentowane:

Dowód zdolności do zawarcia małżeństwa

W postępowaniu o zwolnienie cudzoziemca od przedstawienia dowodu zdolności do zawarcia małżeństwa sąd obowiązany jest oceniać zdolność cudzoziemca do zawarcia małżeństwa nie tylko w świetle jego prawa ojczystego, ale również z punktu widzenia zgodności tego prawa z podstawowymi zasadami porządku prawnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Przedstawione do rozstrzygnięcia składowi trzech sędziów Sądu Najwyższego pytanie prawne nasunęło się na tle następujących okoliczności:
 
Wnioskodawca, będący obywatelem Zjednoczonej Republiki Arabskiej, wniósł o zwolnienie od przedstawienia w urzędzie stanu cywilnego świadectwa zdolności do zawarcia związku małżeńskiego, który ma zamiar zawrzeć z obywatelką polską; wnioskodawca nie jest żonaty, Ambasada Zjednoczonej Republiki Arabskiej w W. nie sprzeciwia się zawarciu przez niego związku małżeńskiego, a władze jego kraju nie wydają świadectw zdolności do zawarcia związku małżeńskiego. Uczestniczka postępowania popierała wnioski wnioskodawcy. 
 
Sąd Powiatowy w Gdańsku oddalił ten wniosek, podkreślając brak równouprawnienia kobiety i mężczyzny w małżeństwie w świetle przepisów Zjednoczonej Republiki Arabskiej dopuszczających wielożeństwo, dużą łatwość rozwiązania związku małżeńskiego ze strony mężczyzny oraz brak jakichkolwiek zabezpieczeń alimentacyjnych ze strony byłego męża na rzecz byłej żony w wypadku rozwiązania związku małżeńskiego. 
 
Od postanowienia tego wniosła rewizję uczestniczka postępowania.
 
W uzasadnieniu postanowienia o przekazaniu pytania prawnego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, Sąd Wojewódzki sprecyzował okoliczności i racje, które wskazują na poważne wątpliwości. Z jednej bowiem strony za zasadnością badania jedynie zdolności wnioskodawcy do zawarcia związku małżeńskiego zdaje się przemawiać brak możliwości ingerowania przez sąd w całokształt stosunków prawnych pomiędzy małżonkami w wypadku, gdy prawo kraju ojczystego cudzoziemca przewiduje wydawanie świadectw zdolności do zawarcia związku małżeńskiego i cudzoziemiec takie świadectwo uzyska. Z drugiej zaś strony za zasadnością badania przez sąd całokształtu stosunków prawnych pomiędzy małżonkami przemawiają względy właściwej ochrony praw i interesów prawnych obywateli polskich zamierzających wstąpić w związek małżeński z cudzoziemcami. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Objęte rozważanym pytaniem zagadnienie dotyczy problematyki przedmiotowego zakresu kognicji sądów w sprawach o zwolnienie cudzoziemca od złożenia kierownikowi urzędu stanu cywilnego dowodu zdolności do zawarcia małżeństwa według jego prawa ojczystego, jeżeli otrzymanie dowodu jest utrudnione (art. 46 ust. 1 prawa o asc).
 
Tego rodzaju problematyka obejmuje także kwestię stosunku między zakresem kognicji sądu a obowiązkiem badania przez kierownika urzędu stanu cywilnego zdolności do zawarcia małżeństwa. 
 
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 listopada 1971 r. III CRN 404/71 (OSNCP 1972/5 poz. 91) Sąd Najwyższy, zajmując się całokształtem tej problematyki, dokonał odróżnienia przesłanek o charakterze wstępnym, formalnym, dotyczących instytucji wydawania zaświadczeń o zdolności do zawarcia małżeństwa według danego prawa ojczystego, od przesłanek - w sprawie istotnych - związanych już merytorycznie z treścią i funkcją dowodu (zaświadczenia) zdolności do zawarcia małżeństwa według prawa ojczystego. 
 
Otóż treści art. 46 ust. 1 prawa o asc nie można ograniczać do dosłownie formalnego zwolnienia, przy czym dopiero kierownik urzędu stanu cywilnego musiałby ewentualnie sam we własnym zakresie ustalać i oceniać wymagania właściwego prawa zagranicznego, także z punktu widzenia przepisu art. 6 prawa prywatnego międzynarodowego. Samo takie tylko formalne zwolnienie przez sąd od obowiązku złożenia dowodu zdolności do zawarciami małżeństwa według prawa ojczystego mijałoby się z celem przepisu art. 46 ust. 1 prawa o asc. 
 
Warunkiem merytorycznym zwolnienia cudzoziemca od złożenia takiego dowodu jest objęcie zakresem rozpoznania i rozstrzygnięcia wszystkich kwestii związanych z treścią i funkcją dowodu zdolności do zawarcia małżeństwa według prawa ojczystego i oceny tego prawa na podstawie art. 6 prawa prywatnego międzynarodowego, z uwzględnieniem zasad wyrażonych w art. 17 tego prawa, dotyczącym stosunków osobistych i majątkowych małżonków. 
 
Tak więc, zwalniając od złożenia takiego dowodu, sąd powinien ustalić okoliczności, które powinny być stwierdzone dowodem (zaświadczeniem), wszelkie warunki, a zwłaszcza brak przeszkód do zawarcia małżeństwa tzw. jednostronnych i dwustronnych. 
 
Należy tu także ustalenie, czy prawo ojczyste nie przewiduje zakazu zawierania małżeństw przez obywateli danego państwa z obywatelami innego państwa, oraz ustalenie tego, czy prawo ojczyste wnioskodawcy, jeśli chodzi o małżeństwo i stosunki między małżonkami, w istotnym zakresie nie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. 
 
W ten sposób określony zakres kognicji, obejmujący również kwestię klauzuli porządku publicznego, uzasadniony jest zwłaszcza przepisem art. 5 kro. Gdyby bowiem urzędnik stanu cywilnego miał wątpliwości, to i tak musiałby zwrócić się do sądu o rozstrzygnięcie, czy małżeństwo może być zawarte ze względu na istnienie pewnych istotnych okoliczności podlegających ocenie w świetle art. 6 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. - Prawo prywatne międzynarodowe, a dotyczących prawa ojczystego wnioskodawcy w zakresie małżeństwa, stosunków osobistych i majątkowych między małżonkami. Z punktu widzenia bowiem klauzuli porządku publicznego nie może być obojętna dla Państwa kwestia, jaki będzie status prawny obywatela polskiego w świetle prawa ojczystego cudzoziemca, ocenianego według zasad przyjętych w art. 17 prawa prywatnego międzynarodowego. 
 
W konsekwencji zatem kwestia możliwości niedopuszczenia do zawarcia w Polsce małżeństwa przez cudzoziemca, jeżeli związek taki - z punktu widzenia interesów obywatela polskiego - byłby sprzeczny z polskim porządkiem prawnym, choćby był nawet dopuszczalny według prawa ojczystego każdego z nupturientów, powinna być badana już w postępowaniu o zwolnienie cudzoziemca od złożenia kierownikowi urzędu stanu cywilnego dowodu zdolności do zawarcia małżeństwa (art. 46 ust. 1 prawa o asc). 
 
Z tych wszystkich względów na przedstawione pytanie należało udzielić powyższej odpowiedzi. 

Dodaj komentarz

Dodaj komentarz
Zapytaj prawnika
Rzetelna firma
Zapytaj prawnika
11 lat
doświadczeń
99 %
skuteczności
23994
Zrealizowanych
usług